Söyleşi

Aralık 21, 2010

Anchor Dergisi’nden Özge Togay’la Moda’da buluşup yaptıklarımız, sebeplerimiz ve tercihlerimiz hakkında konuşmuştuk…

Sineksekiz Yayınevi ve Ekoloji kitabından söz edebilir misiniz?

Sürdürülebilir yaşam ve ekoloji konularıyla ilgili literatürü yabancı kaynaklardan takip ediyorduk. Bu bize ilgili kavramların birbirleriyle bağlantısını kuran yayınların etraflıca ele alınmadığını, çok azının çevrilip yayınlandığını gösterdi. Bir yandan da Türkiye’de bu konu ile ilgilenen pek çok insan olduğunu biliyorduk. Bu düşüncelerle sürdürülebilir yaşam başlığı altında, literatürün temel kitaplarını çevirip yayınlamaya karar verdik ve Sineksekiz Yayınevini kurduk. Ve yemek kültüründen, mimariye birçok konuda insanlara ilham ve yön veren kitaplarla yayın listemizi oluşturduk. İlk kitabımız  “Ekoloji: Cep Rehberi”, ekoloji temelli düşünce biçimini açıklayan kavram ve bağlantıları anlatıyor. İkinci kitabımız ‘Permakültür’e Giriş’ ise sene sonuna kadar hazır olacak, diğer kitaplarımızın tamamını da 2011 haziran ayına kadar hazırlamayı hedefliyoruz.


Neden kırsalda yaşamayı tercih ettiğinizi öğrenebilir miyiz?

Çünkü şehirde yaşarken bir noktada farkettik ki şehrin işinizi kolaylaştırıcı gibi görünen olanakları aslında tüm ihtiyaçlarınızı karşılamıyor, hatta bu olanaklar sizi kısıtlıyor, yeterli gelmiyor, boğuyor. Saksıya dikilmiş bir çınar ağaçacı düşünün, işte öyle bir his.. Ağaç gibi, kuş gibi biz de yaşayan varlıklarız ve bu yüzden temiz su, hava, toprak, bizim dışımızdaki canlılarla ilişki kurmak gibi temel ihtiyaçlarımız var. İçimizde bunları farkettiğimiz için yaşamı oluşturan kaynaklara yakın olabileceğimiz yerlere yöneldik.


Şehrin dışında yaşamak sizi nasıl etkiledi?

Şehir size her an her şeyi verme iddiasında ama neye ihtiyacınız olduğunu gördüğünüzde ona mahkum olmuyorsunuz. Şehrin dışına bir süre çıkmak ve ‘iyi’ dediğimiz şeylerin nasıl oluştuğunu görmek algıyı değiştiriyor. Mesela Bodrum’da yaşadığımız iki sene boyunca hiç paketlenmiş, hazır yoğurt yemedik. Evimizin yakınında ineğini otlatan ve bu inekten aldığı süt ile yoğurt yapan bir amca var ve bize yoğurt getiriyor. Bu sayede benim bu yoğurdun nasıl yapıldığına dair net bir bilgim var. Aslında gıdanın arkasında bir zincir var ama bu zinciri şehirde hiç görmüyorsunuz. Ya da örneğin çöpünüzü uzak bir yere attığınızda yağmurun onu nasıl geri getirebileceğini, koyduğunuz bir fare zehirinin sizin planladığınızın dışında kedi, kuş, yağmurla birlikte ne gibi zararlara yol açabileceğini, yaşamda herşeyin birbiriyle bağlantılı olduğunu görebildiğinizde hayatı algılama biçiminiz daha gerçek oluyor. Ama herkesin bunu görmesi için şehir dışında yaşaması da gerekmiyor, yoğun dünya nüfusu yüzünden insanların çoğu şehirde olmak durumunda. Ürün tercihlerini şehirler belirliyor. Müşteri olarak siz, kendinize iyi gelmeyen bir şeyi almamaya karar verirseniz, o ürün yokolur. Bu ekosistemde bile olmayan bir güç. Aldıkları ürünleri sorgulayarak, daha iyisini talep ederek sistemi dönüştürdüklerinde insanlar şehirde de sağlıklı yaşayabilirler.

Biraz da yaptığınız defterlerden söz edebilir misiniz?

Ben herkesin doğasının yatkın olduğu bir “hammadde”si olduğunu düşünüyorum. Benim hammaddem de kağıt; hayatım boyunca sürekli kağıtla ilgili işler yaptım ama bir noktada farkettim ki esas ilgilendiğim konu mimarlık ya da grafiğin dallanıp budaklandığı alanlar değil kağıda bir şey çizmek, katlamak, kesmekmiş. Tabii bu hemen olmadı, sonuçta yedi yıl eğitimini aldığınız mesleğinizi bir anda bırakamıyorsunuz. İki sene çok yoğun bir şekilde mimarlık yaptıktan sonra farkettim ki gün içinde işin özüyle ilgilendiğiniz süre çok az, daha çok günü idare etmek, ilişkileri yürütmeyle zamanınızı geçiriyorsunuz. Büyük bir hiyararşi ve ezici bir sistemi devam ettirmeye hevesli insanlar var. Bunları hissettiğimde bunun içinde olmamaya karar verdim ve oyundan çıkma hakkımı kullandım.
Kimsenin beni yönlendirmediği, işe koşmadığı, kendi başıma olduğum bir dönem elimin hep kağıda gittiğini farkettim, üzerine çizdim, katladım, form verdim. Aslında defter hep hayatımda vardı, öğrenciliğimde de yapardım ama bu önemsediğim, gururlandığım bir şey değildi. Ne zaman ki hayatta küçük şeylerin kıymetinin farkına vardım ve o zaman inandıklarımı yapmaya vakit ayırmaya başladım. Böyle böyle defterler ve diğer kağıt işleri ortaya çıkmaya başladı.


Çalışma sürecini anlatır mısınız?

Defterleri yaparken siparişi veren kişi sürece dahil olursa çok ilginç işler ortaya çıkıyor. Kimi sizden daha önce yapmadığınız bir şeyi talep ediyor, kimi ilginç bir şey istiyor, bu sayede daha önce düşünmediğiniz bir yolda ilerleyebiliyorsunuz. Ayrıca bildiğim teknikleri arkadaşlarıma öğreterek, üniversitelerde workshop’lar vererek kişileri sürece dahil ettiğimde de çok gelişiyorum.
Defterleri yapmak için tüm malzemelerin birarada olacağı atölye veya geniş bir alan gerekiyor. Kağıt çeşitlerinin hepsi perakende satılmadığı için toptancılardan stoklayabildiğimiz miktarda alışveriş yapıyoruz, bu da çeşitte ve fiyatta avantaj sağlıyor. İşin en zaman alan kısmını kağıdın son kullanılacak forma getirilmesi; yani kesilip katlanması, delinmesi ve formalara ayrılması oluşturuyor. Kesimlerde giyotini kullanıyorum, cilt için ise farklı el dikişi tekniklerini tercih ediyoruz. Genelde stoklu çalışmıyoruz ve çoğunlukla özel siparişler yapıyoruz. Mesela en son bir bey sevgilisine evlenme teklif etmek için bir defter istedi, onu hazırladık heyecanla.


Elsanatları ile ilgili düşüncelerinizi alabilir miyiz?

Bence kadınlar önemli şeyler üretebilme becerisine sahip hassas ve güçlü varlıklar fakat birçoğu ortaya çıkardıkları ürünler ya da uğraştıkları işler küçümsenir kaygısıyla yaptıklarının arkasında durmuyorlar. Ama gerçekte çok değerli işler gerçekleştirecek kapasiteye sahipler. O yüzden kendilerini ifade etmekten ve yaptıklarını sahiplenmekten çekinmemeliler.

1 Ağustos 2010 tarihli Zaman gazetesinin Pazar ekinde, Sinek Sekiz Kent Bostanı ile ilgili özel bir haber yer almıştı. Düğün ertesine denk geldiği için o sırada size haber verememiştik. Şimdi artık koşturmacamız bitti, hayatımız yeniden durgun ve huzurlu anlarına döndü, çalışma köşelerimize geri döndük ve Aslıhan Köşşekoğlu’nun bostanımızla ilgili yazısından sizi de haberdar edelim dedik. Okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Habere buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yaptıklarımız hakkında söylenenleri, yazılıp çizilenleri tesadüfen görüverince seviniyoruz. Pukka Living adlı internet sitesine de konuk olmuşuz. Yazılanları okumak isterseniz işte burada: http://www.pukkaliving.com/tr/article/kazanan-herseyi-alr-896/

3. Kuşak Defterler

Kasım 18, 2009


3. kuşak Sinek Sekiz Defterleri’nin tamamı artık görücüye çıkmış bulunuyor. Daha önceki serilere kıyasla çok daha uzun bir tasarım, üretim, fotoğraf çekimi süreci geçirdik. Birbirinden hem üretim biçimi, kağıt çeşidi hem de dikiş tekniği ile farklılaşan ama yine de toplamda bir bütünlük içeren şahane defterler ortaya çıkarmak için uğraştık.  Defterleri sınırlı sayıda hatta bazılarından sadece tek kopya olarak ürettik yine.
Bu arada söylemeden geçmeyelim, el yapımı defterlerimiz, NTV Yeşil Haber’e konu oldu birkaç gün önce, sürpriz bir biçimde. http://www.ntvmsnbc.com/id/25022087 adresine tıklayarak habere bir göz atabilirsiniz.
Defter meraklıları için de unutmadan şu linki verelim: http://sineksekiz.pasaj.com/ Buradan da yukarıdaki görselde sadece bir kısmını gördüğünüz kolleksiyonla ilgili tüm detaylara ulaşabilirsiniz.


GDO yönetmeliğinin ardından başlattığımız “Yerel Tohumlarınıza Sahip Çıkın” kampanyası NTV’nin Yeşil Haber bölümüne konu oldu. Habere  buradan ulaşabilirsiniz.

298
Pembe Domates Ağı’ndaki dostalarımızı şekersiz reçel tarifimizden bahsettikten sonra, gruba üye olan Dr. Murat Kınıkoğlu‘ndan bir ileti almıştık. Kendisi Akşam gazetesindeki köşesinde, okuyucularını bu tariften haberdar etmek istediğini söylemişti. Murat Bey dünkü yazısında bu konuyu da ele almış. Yazıya buradan ulaşabilirsiniz.


Yeşil Gündem
 üzerinden Türkiye ve dünyanın çevre gündemine dair haberler veren Barış Gençer Baykan bizimle bir e-söyleşi yaptı geçenlerde. Buradan söyleşiye ve sitede yer alan diğer haberlere bir göz atabilirsiniz. Üşengeçler aşağıdan okumaya devam etsin:

– Sinek Sekiz Yayınevi’nın nasıl ortaya çıktığını ve geliştiğini anlatır mısınız.
Şu anda yayıma hazırlanmakta olan kitapların çoğunu yayınevini kurmadan önce okumuş ve edindiğimiz bilgilerin hayatımıza getirdiği olumlu değişiklikleri tecrübe etmiştik. Yabancı dillerde yazılmış olan içeriğin başkaları için de gerekli olabileceğini hissettiğimiz için küçük ve bağımsız bir yayınevi kurmaya karar verdik. 2008’in Eylül ayından beri Ekoloji ve Go literatüründeki önemli eserlerin okuyucusuna ulaşmasına aracı olmaya çalışmaktayız.       

– Ekoloji üzerine yayınlar yapmak  zorlu bir iş. Sinek Sekiz Yayınevi bu zorlukları nasıl aşacak? Ele aldığımız konunun yayıncılığı zorlaştıracak özel bir yanı olduğunu düşünmüyoruz. Hatta bu konuda Türkçe’de çok az kaynak olması bir avantaj olarak bile görülebilir. Benzer bir durum Go oyunyla ilgili kitapları için de geçerli. Kökeni 4000 yıl öncesine ve uzakdoğuya uzanan Go, ülkemizde de yaklaşık 20 yıllık bir geçmişe, iyi oyunculara, bir derneğe ve düzenli yapılan turnuvalar sahip. Fakat gelin görün ki oyuncuların kendilerini geliştirmeleri için başvurabilecekleri kaynaklar nerdeyse yok denecek kadar az. Bu noktada karşı karşıya olduğumuz asıl zorluğun, yayın yapacağımız konulardan çok büyük yayıncılık ve dağıtım ağlarının yanında küçük ve bağımsız olarak varolmaya devam edebilmekle ilgili olduğunu söyleyemek gerek. Bunun üstesinden ise ancak kitaplarımızın içerdiği bilgiye ihtiyacı olan okuyucuların desteğiyle gelmek mümkün.

 – Ekoloji dizinizin ilk kitaplarının konuları neler olacak?
Yayın hakkını aldığımız ve “Ekoloji” başlığı altında topladığımız 7 kitabımız var. Farklı konulara yoğunlaşmış ama aynı zamanda birbirini tamamlayan ve okuyuculara doğayla beraber kendi yaşamlarını da sürdürülebilir kılmanın bilgisini veren kitaplar bunlar. Kitapların her biri çevreyle ilgili konularda aktif olarak çalışan ve  bu konuları toplumsal, politik bir düzlem  içinde, geniş bir bakış açısıyla değerlendiren  yazarlara ait.
En genel haliyle kitaplarımızın  sürdürülebilirlik, tarım ve gıda politikaları, yemek kültürü, yerelliğin ve biyoçeşitliliğin korunması gibi konuları ele aldığını söyleyebiliriz. Yayın listemizi oluşturan  kitaplar ve yazarlar ise şunlar:
Permakültüre Giriş, Bill Mollison,
Şehir Yaşamı için Sürdülebilirlik Kılavuzu, Scott Kellog & Stacy Pettigrew
Slow Food Devrimi, Carlo Petrini,
Ekoloji; Bir Cep Rehberi, Ernest Callenbach
Petrol Değil Toprak, Vandana Shiva,
İyinin Yanında, Vandana Shiva,
Vandana Shiva’nın editörlüğünde Tarım ve Gıda üzerine Manifestolar.
Permakültüre Giriş
insanların doğal kaynakları tüketmeyen, dolayısıyla sürdürülebilir olan bir yaşam sistemini  nasıl geliştirilebileceklerine dair temel bilgileri içeriyor. Şehir Yaşamı için Sürdülebilirlik Kılavuzu’nun yazarları ise Bill Mollison’ın temel kavramları üzerinden giderek şehir yaşamında ne gibi stratejiler geliştirilebileceğinin üzerinde duruyorlar. Ekoloji ise sürdürülebilirlik, organik, biyoçeşitlilik, ekosistem gibi çokça kullandığımız birçok kavramı teker teker, çok basit bir dille açıklayan temel bir kaynak, bir cep rehberi. Carlo Petrini’nin kaleme aldığı Slow Food Devrimi ise şu sıralar adı ülkemizde de sıkça geçmeye başlayan  slow food  kavramının  nasıl bir eko-gastronomi hareketine dönüştüğünü anlatan  ve  gıdanın onu üreten  insanlarla beraber  tarımsal kaynaklardan bağımısız ele alınamayacağının altını çizen, şehirdeki tüketicilerin de biyoçeşitliliğin korunmasında en az  üreticiler kadar önemli olduğunu gösteren bir kitap.  Petrol Değil Toprak’ta, dünyaca ünlü aktivist Vandana Shiva, büyük şirketlerin petrol politikalarının arka planını ve 21. yüzyılda neden  herkesin toprağı ve küçük çiftçi tarımını savunması gerektiğini anlatıyor.  İyinin Yanında ise yazarın tanınan bir kuantum fizikçisinden çevre mücadelelerine yeni bakış açıları getiren bir aktiviste dönüşmesinin yazıya döküldüğü bir özyaşam  hikayesi. Tarım ve Gıda Üzerine Manifestolar ise aralarında Vandana Shiva ve Carlo Petrini’nin de olduğu birçok yazarın konuyla ilgili fikirlerini özetleyen  toplama bir eser.

– İlk etapta çeviri kitaplar yayınlayacaksınız. Peki telif kitapları da düşünüyor musunuz?
Bu soruda küçük bir parantez açmak  isteriz iznizle. Yabancı bir yayınevinden çıkmış kitapları Türkçe’ye çevirip yayınlamak için istediğiniz kitabın  haklarını elinde bulunduran yayınevine bir telif ücreti ödersiniz. Fakat  aynı şekilde daha önce yayınlanmamış bir kitabın  ilk yayıncısı olmak istediğinizde de o kitabı var edenlere (yazar, çizer, fotoğrafçı, vs)  telif ödersiniz. Bu anlamda çeviri olsun olmasın, yaratıcısı belli olan bütün eserlerin genellikle belirli telifleri vardır. Sizin bu soruda kastettiğiniz ise zannedersem halihazırda Türkçe çevirisini üstlendiklerimiz haricinde, ana dili Türkçe olan  kitaplar yayınlamakla ilgili fikrimizi öğrenmek ve aslına bakarsanız bu  üzerinde durduğumuz bir konu.
Yabancı dilde yazılmış ve yayınlanmış bir kitabı Türkçe’ye kazandırmak, uzaktaki sesleri burada da duyulur kılmak anlamında oldukça önemli bir sorumluluk. Ekoloji ana başlığında topladığımız ve yayınlamayı üstlendiğimiz kitapları, içerdikleri bakış açısına olan  ihtiyaca inandığımız  için yayına hazırlamaktayız. Şu an için Avustralyalı yazar Bill Mollison’ın Permakültür’e Giriş adlı eserini,  İtalyan Carlo Petrini’nin “Slow Food  Devrimi”ni, Hintli aktivist Vandana Shiva’nın  hayatının ve biyoçeşitlilik mücadelesinin hikayesi olan “İyilerin Yanında”yı ve ekoloji literatürü için çok önemli olan  bir önceki soruda saydığımız diğer   kitapları Türkçeye kazandırmak için aracılık ediyoruz.
Ama bunun yanında Türkiye’de çevre, tarım, sürdürülebilirlik konularında yapılmakta olan çalışmaların da yazılı hale gelmesine aracılık etmeyi yürekten  istiyoruz. Bu konuda şu an fikir aşamasında olan kitap projeleri var, zamanla onlara da hayat vermeyi umuyoruz.   

– Kitaplar  okuyucularla ne zaman buluşacak?
Kitaplarımız şu an yayına hazırlanma  aşamasında, bazılarının çeviri ve düzeltileri bitti, bazılarının  ise çevirileri sürmekte. Kesin bir tarih vermemiz şu an  için doğru olmaz ama en geç 2010 yazında kitaplarımızı rafa çıkarmış olacağız.

– Hedef kitleniz kimlerdir? Blogunuzu okurlarla iletişim için nasıl kullanacaksınız?
Sinek Sekiz Yayınevi’ni kurduktan kısa bir süre sonra internet üzerinde yayımladığımız bir günlük tutmaya başladık. Bunu yaparken özel bir hedefimiz yoktu; etrafımızda olup bitenleri ve yayına hazırlamakta olduğumuz  kitaplardan öğrenip uygulamaya geçirdiğimiz şeyleri yakınımızda olmayanlarla paylaşmak için bir istek duyuyorduk, böylece yazmaya başladık. 5 ay gibi kısa bir sürede bu günlük, yaşayan bir alana dönüştü, takipçileriyle aramızda şimdiden organik bağlar kuruldu, karşılıklı olarak birbirimizden birçok şey öğrendik. Bu durum bizi mutlu ediyor, çalışmamıza motivasyon sağlıyor, bir aksilik çıkmadıkça da bu iletişimi sürdürmeye devam edeceğiz.
‘Hedef kitlesi’ ise tercih ettiğimiz kelimeler değil açıkcası. Hedeflediğimiz kitleler yok, inandığımız kitapları hakkını vererek okuyucularına ulaştırmak için uğraşıyoruz. Eğer kitaplarımız kaynak eksikliği olan çok önemli bir alandaki boşluluğu biraz olsun doldursa ne mutlu bize.   

– Yayınevi dışındaki faaliyetleriniz nelerdir?
Kağıtla, yazıyla, baskıyla uğraşmaktan zevk alıyoruz. Bunları içeren faaliyetlerin her zaman kitap olması gerekmiyor. El yapımı defterler de üretiyoruz, Slow Food Gençlik Gıda Hareketi gibi, Meyve Mirası gibi çalışmalara da  basılı malzeme anlamında destek veriyoruz. Birkaç hafta önce, Slow Food’un  içerdiği adil, iyi, temiz gıda konularında bilinçliliği arttırmak için çalışan gençlerin yazılarının yer aldığı bir fanzinin tasarımını yaptık. Bu fanzini Slow Food Gençlik Gıda Hareketi gönüllüleri İstanbul’da kurulan ekolojik pazarın 3.yıldönümünde ücretsiz olarak dağıttılar. Meyve Mirası ise Muğla yöresinin hızla azalan  yerel meyve çeşitliliğini saptamayı, korumayı ve sürdürmeyi amaç edinmiş bir proje. Proje kapsamında Muğla yöresinin kültürel mirası kabul edilen meyvelerle ilgili bir veritabanı oluşturuluyor. Aynı zamanda kaybolmakta olan bu meyvelerin ve diğer birçok yerel tarımsal zenginliğin Bodrum pazarında kurulan bir tezgahta yeniden  dolaşıma girmesi, bunları üreten köylülerin desteklenmesi, dolayısıyla da üretimlerine devam etmeleri sağlanmaya çalışılıyor. Meyve Mirası’nın  pazar tezgahındaki ürünlerin tanıtıcı etiketlerini, çalışmayla ilgili bilgilendirici broşür ve posterin tasarımını yaparak biz de bu anlamlı projeye destek olmaya çalışıyoruz.

– Turgutreis’te nasıl bir yaşam ve çalışma düzeni yürütüyorsunuz?
Yayınevinin Ankara’da bir çalışma mekanı var ama biz çoğunlukla şehir dışında olmayı tercih ediyoruz. Turgutreis’in merkezinden uzakta, geniş bir mandalina bahçesinin içinde küçük bir evde yaşıyoruz. Toprağa yakın, doğanın döngüleri içinde olmak, kendi besinimizi üretmek sakin ve düzenli bir şekilde yaşayıp çalışmamızı sağlıyor. Aslında bu konuda en iyi fikri https://sineksekiz.wordpress.com/ adresindeki yazı ve fotoğraflar verecektir.

– Teşekkür ederim.
Çalışmalarımızı anlatma fırsatı verdiğiniz için biz teşekkür ederiz.